Strona główna / Blog / Psychoterapia rodzinna
Psychoterapia rodzinna
Wprowadzenie terapii rodzinnej znacząco zmieniło obraz zdrowia psychicznego, przesuwając perspektywę z koncentracji na indywidualnych problemach na szersze, systemowe spojrzenie na dynamikę rodzinną.
Pojawienie się i zmiana paradygmatu terapii rodzinnej wyłonił się w połowie XX wieku. Jej pionierzy musieli rozwijać swoje koncepcje w opozycji do dominującego wówczas paradygmatu terapii indywidualnej. Wcześniej, mimo iż psychoanaliza zapewniała kompleksową teorię, jej czysta forma była nieprzystosowana do leczenia rodzin, a wprowadzenie takich „parametrów” było niemal nie do pomyślenia.
Kluczowe zasady i podejścia terapii rodzinnej
Terapia rodzinna skupia się na trudnościach w interakcji między członkami rodziny, a nie wyłącznie podejścia indywidualnego. Przykładowo, schizofrenia jest w tym kontekście postrzegana nie jako choroba, ale jako element dynamicznego procesu obejmującego czynniki genetyczne, psychologiczne, społeczne i kulturowe. W praktyce terapeutycznej stosuje się różne formy: Terapia łączona (conjoint therapy), gdzie cała rodzina uczestniczy w sesjach razem. Terapia skojarzona (combined therapy), która może obejmować indywidualne sesje dla jednego lub więcej członków rodziny. Wykorzystuje się również współterapeutów lub wielu terapeutów. Procedury są często improwizowane, dostosowywane do spostrzegawczości klinicznej, orientacji teoretycznej i inwencji terapeuty. Rodziny uczą się od siebie nawzajem poprzez analizowanie swoich zachowań na podstawie wyszczególnienia podobieństwa i zbieżności, pośrednie interpretacje, naśladowanie, identyfikację i obiektywny opis.
Relacja z psychoanalizą i innymi metodami psychoterapii
Podczas gdy tradycyjna psychoanaliza koncentrowała się na analizie i rozwiązywaniu nerwic przeniesieniowych, terapia rodzinna poszerzyła zakres leczenia. Jednak teoria psychoanalityczna może być nadal stosowana w terapii małżeńskiej i rodzinnej, zwłaszcza w przypadkach, gdzie zaburzenia interpersonalne maskują neurotyczną strukturę charakteru.
Warto zaznaczyć, że pole terapii rodzinnej jest różnorodne, obejmujące również perspektywy rezygnujące z koncepcji psychoanalitycznych. Terapia rodzinna, obok terapii behawioralnej, grupowej, małżeńskiej i farmakoterapii, jest uznawana za bezpieczną i skuteczną, jeśli jest prowadzona przez wykwalifikowanych i doświadczonych specjalistów.
Wpływ na dziedzinę zdrowia psychicznego
Terapia rodzinna przyczyniła się do głębszego zrozumienia, że jednostka jest całością, a wszystkie jej funkcje — somatyczne, psychiczne i behawioralne — są wzajemnie powiązane w każdej chorobie emocjonalnej. Uznanie, że model medyczny nie ma zastosowania do wszystkich problemów emocjonalnych i behawioralnych, doprowadziło do szkoleń i superwizji specjalistów spoza dziedzin medycznych. Osoby posiadające odpowiednie predyspozycje i wykształcenie bazowe tzn. psychologowie, pedagodzy, pracownicy socjalni i pielęgniarki psychiatryczne, podejmują 4,5 letnie szkolenia psychoterapeutyczne, w atestowanych jednostkach szkoleniowych, których celem jest przygotowanie specjalistów do egzaminu certyfikacyjnego. Wieloletnie zaangażowanie i edukacja tych osób, psychoterapeutyczna praca własna, superwizje indywidualne i grupowe, wielogodzinne staże w akredytowanych placówkach, znajomość i przestrzeganie zasad etycznych czynią psychoterapeutów zdolnymi do prowadzenia psychoterapii.
Podsumowując, terapia rodzinna zmieniła obraz zdrowia psychicznego, wprowadzając holistyczne, systemowe podejście, które uwzględnia interakcje rodzinne jako kluczowe w powstawaniu i rozwiązywaniu problemów emocjonalnych. Jest to podejście elastyczne, często łączące elementy z różnych szkół terapeutycznych, co poszerza możliwości leczenia i zwiększa jego skuteczność.