Wpływ psychoanalizy na lęki

Główne nurty psychoanalizy, w tym te stworzone przez Freuda, Kohuta i teorie relacji z obiektem, znacząco wpłynęły na rozumienie i leczenie lęków. Różne szkoły terapeutyczne opracowały odmienne języki i teorie, aby umożliwić terapeucie słuchanie i rozumienie komunikacji pacjenta, co jest kluczowe dla uchwycenia znaczenia. Te teorie są określane jako „perspektywy słuchania” terapeuty.

1. Perspektywa Zygmunta Freuda: Lęk w Organizacji Osobowości Neurotycznej

• Rozumienie lęku: Freud postrzegał lęki (neurozy) jako wynik wewnętrznego, strukturalnego konfliktu między popędami Id a obronami Ego. Kluczowe wymiary wewnętrznego świata człowieka kształtują się we wczesnych latach życia. Objawy psychiatryczne były początkowo uważane za wynik traumatycznych doświadczeń, później Freud skupił się na oporze i przeniesieniu jako nośnikach informacji o wypartej historii pacjenta.
• Leczenie lęku: Metoda Freuda opierała się na wolnych skojarzeniach i interpretacji. Przeniesienie, czyli irracjonalne postawy pacjenta wobec terapeuty, odzwierciedlające znaczące osoby z przeszłości (szczególnie rodziców), stało się kluczowym narzędziem. Celem było oswojenie Id i wzmocnienie Ego, aby obrony nie były już konieczne, co prowadziło do rozwikłania nieuświadomionych konfliktów.

2. Perspektywa Heinza Kohuta (Psychologia Jaźni): Zaburzenia narcystyczne i związany z tym lęk

• Rozumienie lęku: Kohut skupił się na narcyzmie i pierwotnych zaburzeniach jaźni, które Freud uważał za nienadające się do analizy. Lęk jest rozumiany w kontekście potrzeb jaźni, które nie zostały empatycznie zaspokojone przez obiekt jaźni (selfobject) we wczesnym środowisku. W przeciwieństwie do Freuda, Kohut postrzegał zaburzenia narcystyczne jako wynik deficytów w rozwoju jaźni.
• Leczenie lęku: Perspektywa Kohuta koncentruje się na transferencjach obiektów jaźni, takich jak lustrzane, bliźniacze i idealizujące przeniesienia, które reaktywują wczesne doświadczenia. Terapeuta pełni rolę empatycznego obiektu jaźni, a „przekształcające uwewnętrznienia” prowadzą do nabycia spójnej jaźni. Niepowodzenia empatii ze strony terapeuty służą jako „optymalne frustracje”, umożliwiając rozwój zdolności samouspokojenia.

3. Teorie Relacji z Obiektem: Lęk w dzieciństwie i niestabilność emocjonalna

• Rozumienie lęku: Teorie relacji z obiektem przesunęły punkt ciężkości z popędów na potrzebę relacji z innymi. Psychopatologia, zwłaszcza w ciężkich zaburzeniach charakteru, narcystycznych, granicznych i psychotycznych, jest postrzegana jako wynik traumatycznych błędów rodzicielskich (zaniedbania lub działania). Pionierzy tacy jak Melanie Klein skupiali się na pierwotnych emocjach, zazdrości, chciwości, oraz mechanizmach jak rozszczepienie i identyfikacja projekcyjna. Otto Kernberg uważa, że zaburzenia narcystyczne i graniczne wynikają z patologicznie wielkiej jaźni.
• Leczenie lęku: W leczeniu zaburzeń granicznych i psychoz, terapie relacji z obiektem często mają na celu „syntezę” lub wspieranie świeżego rozwoju, zamiast „analizy”. Identyfikacja projekcyjna jest kluczowym mechanizmem, gdzie nieuświadomione aspekty jednej osoby są wywoływane w drugiej, zacierając podział między procesami intrapsychicznymi a interpersonalnymi. Terapie te kładą nacisk na jakość opieki rodzicielskiej i wzajemne dopasowanie między rodzicem a dzieckiem.

Od czasów Freuda, psychoanaliza ewoluowała, aby uwzględniać szersze spektrum psychopatologii, dostosowując rozumienie lęku od wewnętrznych konfliktów popędowych, przez deficyty jaźni, aż po patologiczne relacje z obiektami. Każdy nurt wprowadził unikalną „perspektywę słuchania” i odpowiednie techniki leczenia.

Opracowanie własne oraz bibliografia:

• Hedges, Lawrence E., „Listening Perspectives in Psychotherapy”, International Psychotherapy Institute (e-book), 2021.
• Scharff, Jill i David, „Tuning the Therapeutic Instrument: Affective Learning of Psychotherapy”, International Psychotherapy Institute (e-book), 2019.
• Hedges, Lawrence E., „Overcoming Our Relationship Fears”, IPI ebooks, 2012.
• Sachar, David B., „Achieving Success with ADHD: Secrets from an Afflicted Professor of Medicine”, International Psychotherapy Institute E-Books.
• Weiss, Lillie, „Dream Analysis in Psychotherapy”, International Psychotherapy Institute (e-book), 2014.
• Stark, Martha, „How Does Psychotherapy Work?”, International Psychotherapy Institute (e-book), 2016.
• Sander, Fred, „Individual and Family Therapy: Toward an Integration”, International Psychotherapy Institute (e-book), 2013.
• Sarnoff, Charles A., „Symbols in Psychotherapy”, International Psychotherapy Institute (e-book), 2016.
• Wolberg, Lewis R., „The Technique of Psychotherapy, Fourth Edition”.

Udostępnij ten wpis